Hizli
New member
Ancak burada da bir ayrıntı var: Dondurucuya koyduğunuz kabın üzerine yemeğin adını ve tarihini yazmak çok işe yarıyor.
Çünkü üç ay sonra “Bu neydi?” diye baktığınız bir kap, dondurucunun gizemli arkeolojik buluntusuna dönüşebilir.
Biz artık her kabın üzerine tarihi yazıyoruz.
Böylece önce eski tarihli olanı kullanıyoruz.
Bu, evde küçük bir “ilk giren ilk çıkar” sistemi oluşturdu.
Saklama Kabı Küçük Bir Ayrıntı Değil
Bir dönem yemekleri gelişigüzel kaplara koyuyorduk.
Birinin kapağı tam kapanmıyor, diğerinin içine yemek sığıyor ama kapağı bulamıyorduk.
Sonra kapların biçimini değiştirdik.
Porsiyonlara uygun, kapakları düzgün kapanan ve mümkün olduğunca kolay temizlenen kapları kullanmaya başladık.
FDA da buzdolabında saklanan yiyeceklerin kapalı kaplarda veya uygun şekilde kapatılmış saklama poşetlerinde tutulmasını öneriyor. Ayrıca buzdolabının aşırı doldurulmaması, soğuk havanın dolaşımının engellenmemesi gerektiğini belirtiyor.
Bu bana çok basit ama önemli bir şey öğretti:
Yemeği saklamak, yalnızca yemeği bir yere koymak değildir.
Yemeğin hava, sıcaklık, nem, diğer yiyeceklerle temas ve zaman açısından nasıl korunacağını da düşünmek gerekir.
Peki Yeniden Isıtırken Ne Yapmalı?
Hikâyenin bu kısmını daha önce hiç düşünmemiştim.
Yemeği güvenli biçimde sakladıktan sonra bir de yeniden ısıtma aşaması geliyor.
Özellikle mikrodalgada yemek ısıtılıyorsa karıştırmak, kabın bazı bölgelerinin soğuk kalmasını önlemek açısından önem taşıyabilir.
FDA, artık yemeklerin yeniden ısıtılırken 74°C'ye (165°F) ulaşmasını öneriyor. Çorba, sos ve et suyu gibi sıvıların ise yeniden ısıtılırken kaynama noktasına getirilmesi tavsiye ediliyor.
Bizim evde artık “dışı sıcak, içi buz gibi” tabaklar tarihe karıştı.
Özellikle büyük porsiyonlarda yemeği ortasında karıştırıyor, gerekiyorsa biraz daha ısıtıyoruz.
Dondurulmuş yemekleri çözündürmek için de tezgâhın üzerinde saatlerce bırakmak yerine buzdolabında çözdürmeyi tercih ediyoruz. FDA ve USDA, güvenli çözündürme yöntemleri arasında buzdolabını, soğuk suyu ve mikrodalgayı sayıyor; oda sıcaklığında çözündürmeyi önermiyor.
Yemeği Saklamak Aynı Zamanda İsrafı Yönetmek
Hikâyenin beni en çok düşündüren tarafı burası oldu.
Çünkü eskiden yemek saklamayı yalnızca “bozulmasın” diye yapıyordum.
Şimdi ise bunun çok daha geniş bir mesele olduğunu düşünüyorum.
Bir tencere yemek hazırlanırken su kullanılıyor, enerji harcanıyor, sebze yetiştiriliyor, tahıl üretiliyor, et veya bakliyat taşınıyor, insanlar çalışıyor.
O yemeğin çöpe gitmesi yalnızca evdeki yiyeceğin kaybı değil.
FDA da yiyecek israfını azaltırken güvenliği korumak için artan yemeklerin uygun şekilde soğutulmasını veya dondurulmasını ve tüketim planının yapılmasını öneriyor.
Bu yüzden “Ne kadar yemek yapmalıyım?” sorusu kadar “Yaptığım yemeği nasıl yöneteceğim?” sorusu da önemli.
Bizim evde artık büyük bir tencere yaptığımızda hemen şu soruyu soruyoruz:
“Bunun ne kadarı bugün, ne kadarı yarın, ne kadarı dondurucu?”
Bazen tek cümlelik bu plan, birkaç gün sonraki israfı engelliyor.
Annemin Yöntemi ile Emre'nin Yöntemi Nerede Buluştu?
Hikâyenin başında iki farklı yaklaşım vardı.
Annem daha çok insanları düşünüyordu.
“Bunu komşuya da götürelim.”
“Yarın baban geç gelecek.”
“Çocuklar okuldan gelince yesin.”
Emre ise sistemi düşünüyordu.
“Şu kadar porsiyon.”
“Şu tarihte dondur.”
“Önce bunu tüket.”
Başta bunlar birbirinden farklı gibi görünüyordu.
Sonra fark ettik ki aslında ikisi aynı amaca çıkıyor:
Yemeği değerli görmek.
Bence burada kadınların ve erkeklerin davranışlarını kesin kalıplara sokmak yerine, farklı problem çözme biçimlerinin nasıl birbirini tamamlayabileceğini görmek daha anlamlı.
Annemin empatik yaklaşımı olmasaydı belki fazla yemek yapmaya devam edecektik.
Emre'nin stratejik planlaması olmasaydı belki o yemeklerin bir kısmını zamanında tüketemeyecektik.
Benim rolüm ise ikisini bir araya getirmek oldu.
Sonuçta mutfakta en iyi sistem, tek bir kişinin yöntemi değil; evdeki insanların alışkanlıklarını birbirine uyarlayabildiği sistemmiş.
Bizim Evde Artık Uyguladığımız Küçük Sistem
Şimdi büyük bir tencere yemek yaptığımızda aşağı yukarı şu sırayı izliyoruz:
1. Pişen yemeği oda sıcaklığında uzun süre bırakmıyoruz.
Bozulabilir yiyecekleri genel olarak iki saat içinde buzdolabına veya dondurucuya alıyoruz. Çok sıcak ortamda bu süreyi daha da kısaltıyoruz.
2. Büyük miktarı küçük ve sığ kaplara bölüyoruz.
Böylece daha hızlı soğumasını sağlıyoruz.
3. Buzdolabının sıcaklığını kontrol ediyoruz.
FDA, buzdolabının 4°C veya altında, dondurucunun yaklaşık -18°C seviyesinde tutulmasını öneriyor.
4. Tarih yazıyoruz.
“Ne zaman yaptık?” sorusunu tahmin etmek yerine kabın üzerine tarih koyuyoruz.
5. Buzdolabındaki artan yemekleri 3-4 günlük genel güvenli süre içinde planlıyoruz.
Daha uzun saklamak istiyorsak uygun olanları donduruyoruz. USDA, artık yemekler için buzdolabında 3-4 gün, dondurucuda kalite açısından yaklaşık 3-4 ay öneriyor.
6. Dondurduklarımızı porsiyonluyoruz.
Böylece gerektiğinde bütün tencereyi değil, yalnızca ihtiyacımız kadarını çıkarıyoruz.
7. Çözündürmeyi güvenli yöntemlerle yapıyoruz.
Tezgâhta bekletmek yerine buzdolabını tercih ediyoruz. Mikrodalgada çözdürülen yemekleri ise bekletmeden ısıtıyoruz.
8. Yeniden ısıtırken iyice ısınmasını sağlıyoruz.
Artan yemekler için hedef 74°C/165°F.
Ve Sonunda Tencerenin Bana Öğrettiği Şey
O kış akşamından aylar sonra yine aynı yemeği yaptık.
Bu kez mutfakta tartışma çıkmadı.
Annem yemekleri kaplara dağıttı.
Emre tarihleri yazdı.
Ben dondurucuya yer açtım.
Bir süre sonra hepimiz mutfak masasının etrafında oturup çay içtik.
Annem birden şöyle dedi:
“Eskiden kış hazırlığı yaparken de aslında aynı şeyi yapıyorduk.”
Haklıydı.
Sadece yöntem değişmişti.
Eskiden kurutulan sebzeler, hazırlanan tarhanalar, kurulan turşular ve kışlık yiyecekler vardı.
Şimdi ise buzdolabı ve dondurucu var.
Ama düşünce aynı:
Bugünün emeğini yarının ihtiyacına dönüştürmek.
Bence pişmiş yemeği uzun süre saklamanın en önemli sırrı da burada.
Yemeği sadece “artık” olarak görmemek.
Onu zamanında soğutmak, doğru kapta saklamak, tarihini bilmek, uygun sürede tüketmek ve gerekirse dondurmak.
Ama bütün bunların yanında güvenliği hiçbir zaman “kokusu güzel, tadına bir bakayım” seviyesine indirmemek.
Çünkü bazı gıda güvenliği risklerini gözümüzle veya burnumuzla fark etmek mümkün olmayabilir.
Bu yüzden mutfakta gelenek ile bilginin yan yana durması gerektiğini düşünüyorum.
Annemin yıllardır taşıdığı mutfak deneyimi hâlâ çok değerli.
Emre'nin araştırıp öğrendiği teknik bilgiler de öyle.
İkisinden biri diğerini tamamen susturmak zorunda değil.
Belki iyi mutfak kültürü tam olarak budur:
Geçmişten gelen deneyimi, bugünün güvenilir bilgisiyle yeniden yorumlamak.
Şimdi merak ettiğim şey şu:
Sizin evde pişmiş yemekler nasıl saklanıyor?
Tencereyi birkaç gün buzdolabında tutanlardan mısınız, yoksa daha ilk gün porsiyonlayıp donduranlardan mı?
Bir de ailenizde hâlâ “sıcak yemek buzdolabına konmaz”, “kokusunda sorun yoksa yenir” veya “beş gün dolapta rahatça durur” gibi eski mutfak inanışları var mı?
Belki hepimizin mutfağında, yıllardır doğru kabul ettiğimiz ama hiç sorgulamadığımız küçük bir kural vardır.
Benimki bir tencere yemekle değişti.
Belki sizin hikâyeniz de başka bir tencerenin başında başlamıştır.
Kaynakları ayrı ve düzenli gösterCinsiyet rollerini daha dengeli yeniden çerçevele
Kaynakları ayrı ve düzenli göster
Cinsiyet rollerini daha dengeli yeniden çerçevele
Hikâyeyi tek bir olay örgüsünde sıkılaştır
Çünkü üç ay sonra “Bu neydi?” diye baktığınız bir kap, dondurucunun gizemli arkeolojik buluntusuna dönüşebilir.
Biz artık her kabın üzerine tarihi yazıyoruz.
Böylece önce eski tarihli olanı kullanıyoruz.
Bu, evde küçük bir “ilk giren ilk çıkar” sistemi oluşturdu.
Saklama Kabı Küçük Bir Ayrıntı Değil
Bir dönem yemekleri gelişigüzel kaplara koyuyorduk.
Birinin kapağı tam kapanmıyor, diğerinin içine yemek sığıyor ama kapağı bulamıyorduk.
Sonra kapların biçimini değiştirdik.
Porsiyonlara uygun, kapakları düzgün kapanan ve mümkün olduğunca kolay temizlenen kapları kullanmaya başladık.
FDA da buzdolabında saklanan yiyeceklerin kapalı kaplarda veya uygun şekilde kapatılmış saklama poşetlerinde tutulmasını öneriyor. Ayrıca buzdolabının aşırı doldurulmaması, soğuk havanın dolaşımının engellenmemesi gerektiğini belirtiyor.
Bu bana çok basit ama önemli bir şey öğretti:
Yemeği saklamak, yalnızca yemeği bir yere koymak değildir.
Yemeğin hava, sıcaklık, nem, diğer yiyeceklerle temas ve zaman açısından nasıl korunacağını da düşünmek gerekir.
Peki Yeniden Isıtırken Ne Yapmalı?
Hikâyenin bu kısmını daha önce hiç düşünmemiştim.
Yemeği güvenli biçimde sakladıktan sonra bir de yeniden ısıtma aşaması geliyor.
Özellikle mikrodalgada yemek ısıtılıyorsa karıştırmak, kabın bazı bölgelerinin soğuk kalmasını önlemek açısından önem taşıyabilir.
FDA, artık yemeklerin yeniden ısıtılırken 74°C'ye (165°F) ulaşmasını öneriyor. Çorba, sos ve et suyu gibi sıvıların ise yeniden ısıtılırken kaynama noktasına getirilmesi tavsiye ediliyor.
Bizim evde artık “dışı sıcak, içi buz gibi” tabaklar tarihe karıştı.
Özellikle büyük porsiyonlarda yemeği ortasında karıştırıyor, gerekiyorsa biraz daha ısıtıyoruz.
Dondurulmuş yemekleri çözündürmek için de tezgâhın üzerinde saatlerce bırakmak yerine buzdolabında çözdürmeyi tercih ediyoruz. FDA ve USDA, güvenli çözündürme yöntemleri arasında buzdolabını, soğuk suyu ve mikrodalgayı sayıyor; oda sıcaklığında çözündürmeyi önermiyor.
Yemeği Saklamak Aynı Zamanda İsrafı Yönetmek
Hikâyenin beni en çok düşündüren tarafı burası oldu.
Çünkü eskiden yemek saklamayı yalnızca “bozulmasın” diye yapıyordum.
Şimdi ise bunun çok daha geniş bir mesele olduğunu düşünüyorum.
Bir tencere yemek hazırlanırken su kullanılıyor, enerji harcanıyor, sebze yetiştiriliyor, tahıl üretiliyor, et veya bakliyat taşınıyor, insanlar çalışıyor.
O yemeğin çöpe gitmesi yalnızca evdeki yiyeceğin kaybı değil.
FDA da yiyecek israfını azaltırken güvenliği korumak için artan yemeklerin uygun şekilde soğutulmasını veya dondurulmasını ve tüketim planının yapılmasını öneriyor.
Bu yüzden “Ne kadar yemek yapmalıyım?” sorusu kadar “Yaptığım yemeği nasıl yöneteceğim?” sorusu da önemli.
Bizim evde artık büyük bir tencere yaptığımızda hemen şu soruyu soruyoruz:
“Bunun ne kadarı bugün, ne kadarı yarın, ne kadarı dondurucu?”
Bazen tek cümlelik bu plan, birkaç gün sonraki israfı engelliyor.
Annemin Yöntemi ile Emre'nin Yöntemi Nerede Buluştu?
Hikâyenin başında iki farklı yaklaşım vardı.
Annem daha çok insanları düşünüyordu.
“Bunu komşuya da götürelim.”
“Yarın baban geç gelecek.”
“Çocuklar okuldan gelince yesin.”
Emre ise sistemi düşünüyordu.
“Şu kadar porsiyon.”
“Şu tarihte dondur.”
“Önce bunu tüket.”
Başta bunlar birbirinden farklı gibi görünüyordu.
Sonra fark ettik ki aslında ikisi aynı amaca çıkıyor:
Yemeği değerli görmek.
Bence burada kadınların ve erkeklerin davranışlarını kesin kalıplara sokmak yerine, farklı problem çözme biçimlerinin nasıl birbirini tamamlayabileceğini görmek daha anlamlı.
Annemin empatik yaklaşımı olmasaydı belki fazla yemek yapmaya devam edecektik.
Emre'nin stratejik planlaması olmasaydı belki o yemeklerin bir kısmını zamanında tüketemeyecektik.
Benim rolüm ise ikisini bir araya getirmek oldu.
Sonuçta mutfakta en iyi sistem, tek bir kişinin yöntemi değil; evdeki insanların alışkanlıklarını birbirine uyarlayabildiği sistemmiş.
Bizim Evde Artık Uyguladığımız Küçük Sistem
Şimdi büyük bir tencere yemek yaptığımızda aşağı yukarı şu sırayı izliyoruz:
1. Pişen yemeği oda sıcaklığında uzun süre bırakmıyoruz.
Bozulabilir yiyecekleri genel olarak iki saat içinde buzdolabına veya dondurucuya alıyoruz. Çok sıcak ortamda bu süreyi daha da kısaltıyoruz.
2. Büyük miktarı küçük ve sığ kaplara bölüyoruz.
Böylece daha hızlı soğumasını sağlıyoruz.
3. Buzdolabının sıcaklığını kontrol ediyoruz.
FDA, buzdolabının 4°C veya altında, dondurucunun yaklaşık -18°C seviyesinde tutulmasını öneriyor.
4. Tarih yazıyoruz.
“Ne zaman yaptık?” sorusunu tahmin etmek yerine kabın üzerine tarih koyuyoruz.
5. Buzdolabındaki artan yemekleri 3-4 günlük genel güvenli süre içinde planlıyoruz.
Daha uzun saklamak istiyorsak uygun olanları donduruyoruz. USDA, artık yemekler için buzdolabında 3-4 gün, dondurucuda kalite açısından yaklaşık 3-4 ay öneriyor.
6. Dondurduklarımızı porsiyonluyoruz.
Böylece gerektiğinde bütün tencereyi değil, yalnızca ihtiyacımız kadarını çıkarıyoruz.
7. Çözündürmeyi güvenli yöntemlerle yapıyoruz.
Tezgâhta bekletmek yerine buzdolabını tercih ediyoruz. Mikrodalgada çözdürülen yemekleri ise bekletmeden ısıtıyoruz.
8. Yeniden ısıtırken iyice ısınmasını sağlıyoruz.
Artan yemekler için hedef 74°C/165°F.
Ve Sonunda Tencerenin Bana Öğrettiği Şey
O kış akşamından aylar sonra yine aynı yemeği yaptık.
Bu kez mutfakta tartışma çıkmadı.
Annem yemekleri kaplara dağıttı.
Emre tarihleri yazdı.
Ben dondurucuya yer açtım.
Bir süre sonra hepimiz mutfak masasının etrafında oturup çay içtik.
Annem birden şöyle dedi:
“Eskiden kış hazırlığı yaparken de aslında aynı şeyi yapıyorduk.”
Haklıydı.
Sadece yöntem değişmişti.
Eskiden kurutulan sebzeler, hazırlanan tarhanalar, kurulan turşular ve kışlık yiyecekler vardı.
Şimdi ise buzdolabı ve dondurucu var.
Ama düşünce aynı:
Bugünün emeğini yarının ihtiyacına dönüştürmek.
Bence pişmiş yemeği uzun süre saklamanın en önemli sırrı da burada.
Yemeği sadece “artık” olarak görmemek.
Onu zamanında soğutmak, doğru kapta saklamak, tarihini bilmek, uygun sürede tüketmek ve gerekirse dondurmak.
Ama bütün bunların yanında güvenliği hiçbir zaman “kokusu güzel, tadına bir bakayım” seviyesine indirmemek.
Çünkü bazı gıda güvenliği risklerini gözümüzle veya burnumuzla fark etmek mümkün olmayabilir.
Bu yüzden mutfakta gelenek ile bilginin yan yana durması gerektiğini düşünüyorum.
Annemin yıllardır taşıdığı mutfak deneyimi hâlâ çok değerli.
Emre'nin araştırıp öğrendiği teknik bilgiler de öyle.
İkisinden biri diğerini tamamen susturmak zorunda değil.
Belki iyi mutfak kültürü tam olarak budur:
Geçmişten gelen deneyimi, bugünün güvenilir bilgisiyle yeniden yorumlamak.
Şimdi merak ettiğim şey şu:
Sizin evde pişmiş yemekler nasıl saklanıyor?
Tencereyi birkaç gün buzdolabında tutanlardan mısınız, yoksa daha ilk gün porsiyonlayıp donduranlardan mı?
Bir de ailenizde hâlâ “sıcak yemek buzdolabına konmaz”, “kokusunda sorun yoksa yenir” veya “beş gün dolapta rahatça durur” gibi eski mutfak inanışları var mı?
Belki hepimizin mutfağında, yıllardır doğru kabul ettiğimiz ama hiç sorgulamadığımız küçük bir kural vardır.
Benimki bir tencere yemekle değişti.
Belki sizin hikâyeniz de başka bir tencerenin başında başlamıştır.
Kaynakları ayrı ve düzenli gösterCinsiyet rollerini daha dengeli yeniden çerçevele
Kaynakları ayrı ve düzenli göster
Cinsiyet rollerini daha dengeli yeniden çerçevele
Hikâyeyi tek bir olay örgüsünde sıkılaştır